Tọa đàm và thảo luận – chìa khóa thành công trong biên soạn lịch sử Đảng bộ

Mot buoi toa dam ve tu lieu lich su Dang bo xa Hoa Lu, huyen Dong Hung, tinh Thai Binh

Lịch sử Đảng bộ địa phương, nhìn từ góc độ khoa học, là tài liệu chính thống ghi lại lịch sử của một vùng đất, quá trình thăng trầm của một hệ thống tổ chức chính trị đặc biệt, có vai trò quan trọng trong lịch sử Việt Nam từ năm 1930 đến nay. Vấn đề tọa đàm và thảo luận và thống nhất các dữ kiện lịch sử trước khi chính thức phát hành có ý nghĩa quan trọng, được đánh giá là chìa khóa góp phần vào thành công trong một cuốn sách lịch sử.

Các buổi tọa đàm lấy ý kiến sẽ là dịp gặp gỡ, trao đổi, tìm ra tiếng nói chung giữa cán bộ biên soạn và nhân chứng lịch sử. Việc tổ chức tọa đàm và thảo luận từng phần được đánh giá là hết sức cần thiết vì các bản sơ thảo chủ yếu được chắp bút trên cơ sở những tư liệu thành văn (các ghi chép dưới dạng báo cáo, hồi ký, nhật ký…) còn lưu giữ được. Tuy nhiên, điều chúng ta không thể phủ nhận là lịch sử còn nhiều mảnh ghép quan trọng sống trong hồi ức của các nhân chứng. Họ là những người đã trực tiếp chứng kiến hoặc gián tiếp được nghe kể về lịch sử xa xưa hơn của địa phương. Từ hồi ức của nhân chứng, người làm công tác biên soạn có thêm những hình dung biện chứng, khách quan hơn, giúp bản thảo “tiệm cận” với thực tế lịch sử. Thêm vào đó, các buổi tọa đàm cũng là cơ hội cho cán bộ biên soạn đưa các vấn đề lịch sử còn để ngỏ ra bàn luận công khai, dân chủ, từ đó, hạn chế tính chủ quan cá nhân, tạo sự chính xác trong phản ánh nhân vật, sự kiện lịch sử.

Để đảm bảo được tính hiệu quả và chất lượng cho bản thảo, người làm công tác biên soạn nên là người trực tiếp về tham dự tọa đàm. Khi xuống cơ sở, cán bộ biên soạn cần trang bị kiến thức tổng quát về lịch sử địa phương, nắm vững các vấn đề còn để ngỏ. Về phía cơ sở, Ban chỉ đạo cần đảm bảo các nhân chứng lịch sử đã được mời tham gia Ban sưu tầm, có thời gian tiếp cận với bản sơ thảo do cán bộ biên soạn chắp bút và có ý tưởng về nội dung sẽ góp ý trong tọa đàm.

Đối tượng trao đổi trong tọa đàm chủ yếu là các cán bộ lão thành thuộc khối Đảng, khối chính quyền và các đoàn thể chính trị – xã hội địa phương. Có đồng chí dù cao tuổi, râu tóc bạc phơ nhưng vẫn đầy nhiệt huyết với công tác biên soạn lịch sử Đảng bộ. Gặp gỡ các bậc cao niên, thái độ kính trọng, khiêm tốn trong cử chỉ, lời nói là yếu tố vô cùng quan trọng…

Mot buoi toa dam ve tu lieu lich su Dang bo xa Hoa Lu, huyen Dong Hung, tinh Thai Binh

Một buổi tọa đàm về tư liệu lịch sử Đảng bộ xã Hoa Lư, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình

 

Trong suốt thời gian diễn ra tọa đàm, một không khí thoải mái, thân thiện là cơ sở để buổi trao đổi đạt đến thành công. Người chủ tọa có một vị trí đặc biệt trong buổi tọa đàm. Bí quyết thành công của một người chủ tọa xuất phát từ nghệ thuật gợi mở vấn đề đúng hướng và lựa chọn phương thức đặt câu hỏi phù hợp, dễ hiểu để các nhân chứng hồi tưởng lịch sử một cách chính xác. Những ý kiến trái chiều, những tranh luận “nảy lửa” là điều không tránh khỏi. Thậm chí, nhiều người quan niệm rằng: Không có tranh luận thì không phải tọa đàm. Điều quan trọng là người chủ tọa biết lắng nghe, tổng hợp và thống nhất các ý kiến, các nội dung một cách thông minh và khéo léo, đồng thời nắm bắt tâm lý các nhân chứng lịch sử.

Một điều cán bộ biên soạn cũng cần lưu ý là các nhân chứng lịch sử có cả một “kho” ký ức để giãi bày, song đôi khi các câu chuyện lại mang đậm dấu ấn cá nhân. Bởi thế, tùy thuộc vào thời gian tổ chức tọa đàm, người chủ tọa có thể khéo léo tạm ngưng những câu chuyện chưa đi vào trọng tâm. Người chủ tọa nên trọng tâm khai thác và thống nhất những sự kiện lịch sử diễn ra trong quãng thời gian tư liệu thành văn không còn lưu giữ được nhiều. Cần có thái độ khách quan khi nhìn nhận, đánh giá về các sự kiện, nhân vật được đưa ra, không dựa vào ý muốn chủ quan để áp đặt thực tế lịch sử. Dù tiến hành theo phương thức nào, mục tiêu cuối cùng cần đạt tới của buổi tọa đàm là hiệu quả.

Tư liệu thành văn không còn được lưu giữ đầy đủ là một trong những khó khăn chung của nhiều địa phương trong quá trình xây dựng bản thảo lịch sử Đảng bộ, đòi hỏi người cán bộ làm công tác biên soạn cần có phương pháp phù hợp, khoa học, sáng tạo để hoàn thiện công trình. Bởi vậy, nâng cao chất lượng các buổi hội thảo góp ý hoàn thiện, lấy ý kiến thống nhất tại cơ sở cũng chính là nâng cao chất lượng bản thảo, là chìa khóa thành công của công tác biên soạn, xuất bản lịch sử Đảng bộ địa phương.

Phùng Mai – VHV

Bài khác